Zmiana Prawa Budowlanego 2026 – Zabytki i procedura zgody wojewódzkiego Konserwatora Zabytków

Zakres stosowania – art. 29 ust. 7

Przepis dotyczy robót budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 1–4, czyli robót:

niewymagających pozwolenia na budowę,
realizowanych na podstawie zgłoszenia,
lub całkowicie zwolnionych z formalności – w standardowych warunkach.

Stan prawny – co obowiązuje przy zabytkach

Jeżeli roboty z art. 29 ust. 1–4 są wykonywane:

przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków – wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę,
na obszarze wpisanym do rejestru zabytków – wymagają dokonania zgłoszenia.

W obu przypadkach konieczne jest uzyskanie stanowiska wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Co zmienia nowelizacja od 03.06.2026

Do przepisu dodano alternatywną formę potwierdzenia zgody konserwatorskiej. Od 03.06.2026 r. do wniosku o pozwolenie na budowę lub do zgłoszenia można dołączyć:

pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków (decyzję administracyjną),
albo zaświadczenie wojewódzkiego konserwatora zabytków o dokonaniu zgłoszenia, wobec którego konserwator nie wniósł sprzeciwu.

Jest to formalne wprowadzenie procedury tzw. milczącej zgody po stronie WKZ. Obowiązek uzyskania zgody konserwatora nie znika – zmienia się wyłącznie jej forma.

Znaczenie praktyczne zmiany

zmiana ma charakter doprecyzowujący, a nie rewolucyjny,
eliminuje spory proceduralne pomiędzy inwestorem, WKZ i organem administracji architektoniczno-budowlanej,
umożliwia sprawniejsze prowadzenie inwestycji na obszarach objętych ochroną konserwatorską,
nie zwalnia inwestora z odpowiedzialności za rozpoczęcie robót bez skutecznej zgody WKZ.

Podsumowanie

Od 03.06.2026 r. ustawodawca jednoznacznie wskazuje, że w sprawach zabytkowych zgoda wojewódzkiego konserwatora zabytków może być wykazana zarówno decyzją, jak i zaświadczeniem o braku sprzeciwu. Jest to uszczegółowienie procedury, które zwiększa pewność prawną inwestora, ale nie zmniejsza zakresu ochrony zabytków.

Zmiana art. 39 Prawa budowlanego – porównanie brzmienia przepisu

Nowelizacja Prawa budowlanego obowiązująca od 03.06.2026 r. zmienia brzmienie art. 39 ust. 1, doprecyzowując procedurę prowadzenia robót budowlanych przy obiektach i na obszarach wpisanych do rejestru zabytków. Poniżej przedstawiono porównanie treści przepisu przed i po zmianie.

Brzmienie przed zmianą	Brzmienie od 03.06.2026 r.
Art. 39 ust. 1. Prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.	Art. 39 ust. 1. Prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo przed dokonaniem zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej , uzyskania odpowiednio: pozwolenia na prowadzenie tych robót wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, albo dokonania zgłoszenia prowadzenia robót do wojewódzkiego konserwatora zabytków, wobec którego wojewódzki konserwator zabytków nie wniósł sprzeciwu.

Brzmienie przed zmianą

Brzmienie od 03.06.2026 r.

Art. 39 ust. 1.
Prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Art. 39 ust. 1.
Prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo przed dokonaniem zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej , uzyskania odpowiednio:

pozwolenia na prowadzenie tych robót wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków,
albo dokonania zgłoszenia prowadzenia robót do wojewódzkiego konserwatora zabytków, wobec którego wojewódzki konserwator zabytków nie wniósł sprzeciwu.

Zmiana nie znosi obowiązku uzyskania zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków. Doprecyzowuje jedynie, że może ona przybrać formę decyzji albo zaświadczenia,